ارتقای سکونتگاههای غیررسمی در شهر قندهار

{tabs type=tabs}
{tab title=درباره قندهار}

بین سالهای 1748 و 1776 قندهار پایتخت افغانستان بود و اکنون سومین شهر بزرگ افغانستان می باشد. شهر قندهار و مناطق پیرامون آن جمعیتی نزدیک به 800 هزار نفر (2008) دارد. قندهار یک مرکز منطقه ای مهم می باشد که از نظر استراتژیک در کنار راه ترابری قرار دارد که پاکستان و ایران و هرات را به هم پیوند می دهد. قندهار یک مرکز بازرگانی و حمل و نقلی است در حالی که پیرامون شهر و در استان مناطق کشاورزی مهمی را می توان یافت که انار، انگور، و آجیل تولید می کنند. رود ارغنداب از حاشیه شمال باختری شهر می گذرد.
به دلیل مهاجرت از روستا به شهر، و هجوم پناهندگان به خاطرشورش  بسیار در استان، جمعیت شهر به سرعت افزایش یافته است. سکونت گاههای غیررسمی در شمال شهر توسعه یافته اند و نبود زیرساختها، درآمد پایین و ناامنی تنگناهای راه پیشرفت می باشند.

ghndehar1ghandhar2

{/tab}
{tab title=مشخصات طرح}

مجری: سازمان اسکان بشر ملل متحد (UN-HABITAT) – شهرداری قندهار – شوراهای محلی توسعه جامعه (CDCها)تامین کننده بودجه: آژانس توسعه بین المللی

کانادا (CIDA)
زمان: 2006- 2009 
جمعیت تحت پوشش:     100,000  نفر
شیوه مداخله: ارتقای شهری و اجتماعی، بهسازی و استاندارد سازی

فاز اول: اطلاع رسانی جامعه
فاز دوم: تاسیس شوراهای جامعه
فاز سوم: فراهم کردن طرح توسعه محلی
فاز چهار: فراهم کردن طرح پروژه و ارائه پیش طرح آن
فاز پنجم: اجرا، نظارت و ارزیابی
Picture4

{/tab}
{tab title=منابع مالی}

 تامین بودجه:
آژانس توسعه بین المللی کانادا (CIDA) بودجه این پروژه را تامین کرده است. برنامه توسعه و بازسازی این آژانس بودجه ای معادل 9/4 میلیون دلار برای کمک به دولت افغانستان جهت استان قندهار اختصاص داده است که یکی از اصلی ترین پروژه های انجام شده در این استان ارتقای سکونتگاههای غیررسمی قندهار می باشد


{/tab}
{tab title=اهداف}

عوامل ناامنی انسانی در سکونت گاههای غیررسمی افغانستان که بیش از 70 درصد جمعیت را در خود جای داده اند بسیار است. محرومیتهای اجتماعی، نبود بهداشت، نبود آب آشامیدنی سالم، آسیب پذیری بسیار در برابر حوادث طبیعی، نبود امکانات آموزشی و بهداشتی در هر سکونتگاه غیررسمی معمول می باشد.  این سکونت گاهها در زمینهای پیرامونی توسط مردمانی برپا شده اند که بسیار تهیدست بوده و هیچ دسترسی به زمین مناسب خانه سازی نداشته اند. این سکونت گاهها با نداشتن زیرساختهای اساسی شناخته می شوند. با نبود خدمات اساسی، شرایط زندگی پایین، غیربهداشتی و مستعد همه جور بیماری و خطر می باشد. ساکنان نیز با ترس از جابجا شدن و یا بیرون شدن از مکان خود زندگی می کنند.
این پروژه با هدف قرار دادن عوامل ناامنی، یک رویکرد امنیت انسانی را به ارتقای شهری در نظر دارد و با عمل کردن به عنوان یک کاتالیزور در مناطق کلیدی،  شامل اجاره دادن زمین، خدمات اساسی، ارائه کردن و شرکت داشتن در طراحی و تصمیم گیری به عنوان یک واسطه عمل می کند. هدف افزایش حمایت از گروههای آسیب پذیری است که در سکونت گاههای غیررسمی قندهار زندگی می کنند که نیاز به مسکن اجاره ای، سرپناه و خدمات اساسی را فراهم کنند.    

اهداف اصلی:
- توسعه جامعه از طریق تثبت CDC ها (شوراهای توسعه جامعه)

- افزایش امنیت اجاره نشینی، از طریق پذیرش حقوق سکوتی توسط جامعه و شهرداری (امنیت عملی اجاره نشینی) و در مرحله بعدی انتشار عناوین زمین (امنیت حقوقی اجاره نشینی)

- ارتقای سکونتگاهها از طریق فراهم کردن زیرساختها

- تامین درآمد شهرداری از طریق مالیات بندی دارایی ها

رویکرد سازمان اسکان بشر ملل متحد(UN HABITAT) بر اصول زیر استوار است:

یکپارچگی: امنیت اجاره نشینی، ارتقا. جمع آوری مالیات و توسعه جامعه

مشارکت جامعه: شوراهای توسعه جامعه (CDC ها)، شهرداری، حمایت سازمان اسکان


- رویکرد گام به گام، فزاینده، عملی و مبتنی بر نتایج سیستم های مناسب اطلاع رسانی درباره ی زمینپایداری اجتماعی، نهادی، مالی، قانونی و فنی


ghandhar6
{/tab}
{tab title=اقدامات}

- شکل گیری 11 شورای مردانه و 11 شورای زنانه ی توسعه  جامعه (CDCها) در محلات انتخاب شده

- شکل گیری دو شورای توسعه منطقه ای در دو منطقه انتخاب شده

- از طریق توانمندسازی جوامع محلی، نمایه ی خانواده و محله  در همه ی 25 شورا بازنگری و آماده گردید.

 - فراهم کردن 25 طرح عملکردی جامعه که شناسایی و اولویت بندی زیرساختها و خدمات جامعه ی را برای پروژه مربوطه تسهیل می کند.

- فراهم کردن 59 پروژه فرعی (خدمات و زیرساختهای مهم شهری)

- ایجاد فرصتهای شغلی مستقیم هم برای افراد دارای مهارت و هم افراد ی که مهارتی ندارند.

- تایید و ایجاد و اجرای بیش از 25 پروژه توسعه مهارتی و درآمدزایی ویژه زنان


ghandhar7


{/tab}
{tab title=نتایج}

تاسیس کردن و بسیج نهادهای جامعه

اطمینان بخش کردن یک مکان امن برای زندگی همه ی خانواده ها با تثبیت امنیت اجاره نشینی تحت برنامه پروژه

بهبود شرایط محیطی و اجتماعی در سکونتگاههای غیر رسمی از طریق بهسازی و زیرساختهای محلی

 ایجاد فرصتهای شغلی با گسترش فرصتها از طریق ارتقای زیرساختها

 - معرفی الگوی طراحی مشارکتی از توسعه محلی برای دستیابی به مدیریت درست

شوراهای توسعه جامعه مکان مناسبی برای حل اختلافات محلی و دستیابی به آمار مربوط به توسعه محلی شدن


ghandhar8


{/tab}
{tab title=آنچه می آموزیم}

- دولتهای محلی و مرکزی باید با این حقیقت روبرو شوند که شهرهایی که توسط خود مردم ساخته می شوند، به شدت در حال توسعه غیررسمی هستند.

- دولتهای محلی و مرکزی باید ماهیت و روند توسعه و شکل گیری سکونتگاههای غیررسمی و غصبی و غیرقانونی را بشناسند.

- دولتها می بایست یک سیاست زمین شهری و یک خط مشی ارتقا و استانداردسازی سکونتگاه را تهیه و به کار بندند.

- الگوی مشارکت محلی با تاسیس شوراهای محلی می تواند در روند و پیشبرد طرح ریزی و اجرا موثر واقع شده و اصل مشارکت در برنامه های شهری را به بهترین شکل عملی سازد.


ghandehar9


{/tab}

{tab title=منابع}

http://www.isocarp.net/Data/case_studies/1639.pdf
{/tab}

{/tabs}





برنامه بهسازی سکونتگاههای غیر رسمی جاکارتا در اندونزی

{tabs type=tabs}

{tab title=درباره جاکارتا}

jakartao

پایتخت و بزرگترین شهر اندونزی که در سرشماری سال 2010 جمعیت آن بالغ بر 9,580,000 بوده و در کرانه شمال غربی جزیره جاوه جای دارد. جاکارتا دهمین شهر بزرگ دنیا بوده که مساحت آن 255 کیلومتر مربع می باشد. جاکارتا مرکز فرهنگی، سیاسی و اجتماعی اندونزی است.

jakarta

شکل گیری شهر به سده چهارم میلادی برمی گردد که یک بندر تجاری مهم در پادشاهی سوندا به شمار می آمد. تا سده چهارده به شهر بندر سوندا گفته می شد.
نخستین کشتی های اروپایی که وارد شهر شدند چهار کشتی پرتغالی در سال 1513 بود که در جستجوی ادویه بودند. در سال 1602 نیز کشتی های کمپانی هند شرقی وارد آنجا شدند. از سال 1619 نیز هلندی ها در شهر قدرت گرفتند. در سال 1942 اندونزیها به کمک نیروهای ژاپنی شهر را از هلندی ها بازپس گرفتند.

مشکلات شهر :
مهاجرت بی رویه از روستا به شهر به ویژه در دهه 50 و 60 میلادی (مهاجرت سالانه در حدود 90000 نفر)
جای داشتن در یک جلگه ساحلی که دستخوش سیلابهای بسیار می باشد.
خانه هایی از جنس بامبو و پوشش سقف کاهگلی بدون تاسیسات الکتریکی و فاضلاب
نبود سرویس بهداشتی همگانی و نبود امکانات بهداشتی و به خطر افتادن سلامت ساکنان (اندونزی بیشترین آمارهای شیوع وبا در دنیا را داشته است.)
نبود سیستم فاضلاب مرکزی.......

jakarta2


کامپونگ: در اندونزی به شهرکهای مسکونی گفته می شود که از نظر کالبدی و اجتماعی فاقد امکانات و خدمات بوده و بدون هیچ طرح و برنامه ای شکل گرفته باشند. (سکونتگاه غیر رسمی)

jakarta3

{/tab}

{tab title=مشخصات طرح}

jakarta 4.5

مساحت منطقه: 7200 هکتار (60% منطقه شهری جاکارتا)


جمعیت تحت پوشش: 3 میلیون نفر (75% جمعیت شهردر سال 1969 )


تراکم در کامپونگ ها: 500 نفر در هکتار (سال 1975)


آغاز برنامه: سال 1969


شیوه مداخله: بهسازی و ارتقای شهری – فقرزدایی


اجرای طرح همگی توسط پیمانکاران محلی صورت می گیرد

- بخشهای برنامه بهسازی کامپونگ شامل موارد زیر می باشد:


1-جاده های دسترسی، پل ها و پیاده روها


2-امکانات آب رسانی و بهداشتی، شیر آبهای همگانی، کانال های آبرو و سیستم فاضلاب


3-ساختمانهای اجتماعی، مدارس و مراکز بهداشتی.

برنامه در سه فاز انجام می گیرد:
فاز نخست (1969-1974)
فاز دوم (76-1974)
فاز سوم (79-1976)


فاز یک و دو به توسعه کالبدی می پردازد و فاز سه افزون بر توسعه کالبدی، توسعه اجتماعی و اقتصادی را نیز دربردارد.
توسعه کالبدی از طریق راه سازی و پیاده رو سازی و بهسازی خانه ها و توسعه اقتصادی از طریق یک طرح اعتباری در مقیاس کوچک و همچنین ایجاد مغازه های کوچک چندمنظوره


طرح پنج ساله نخست طرح پنج ساله دوم
شمار کامپونگ های بهسازی شده 89 242

منطقه در دست اجرا 2385 هکتار 5806 هکتار

جمعیت تحت پوشش 1177912 1918411

تراکم جمعیتی 494 نفر در هکتار 330 نفر در هکتار

جاده سازی و پیاده رو 399 کیلومتر 1638کیلومتر

لوله کشی آب 101 کیلومتر 140 کیلومتر

مراکز بهداشتی 16 60

معیارهای لازم برای در اولویت قراردادن کامپونگ ها (بافت فرسوده) جهت ارتقای امکانات:
قدمت کامپونگ
بیشترین تراکم
پایین ترین درآمد
بدترین شرایط محیطی

Untitled-1

{/tab}

{tab title=اهداف}

محیط زندگی (شرایط کالبدی) و کیفیت زندگی (شرایط اجتماعی – اقتصادی) ساکنان فقیر جاکارتا

گسترش ظرفیت تولیدی ساکنان چنانکه بتوانند در افزایش درآمد خود و همکاری در پیشرفت کشورشان تاثیرگذارتر باشند.

سودرسانی به شمار بیشتری از مردم فقیر تا آنجا امکان داشته باشد در کوتاهترین مدت زمانی، با کمترین منابع

به حداقل رساندن ناامیدی و عدم کامیابی در زندگیهای اقتصادی و اجتماعی

بسیج تواناییهای بالقوه ساکنان برای خودیاری و همکاری اجتماعی

jakarta6
اهداف فاز سه:
بهبود همکاری میان نمایندگیهای مستقل که در اجرای برنامه بهسازی با هم در ارتباطند فراهم کردن ساختمانهای مسکونی شهری و ارائه راهکارهای حمایتی در کاستن از فقر شهری


{/tab}
{tab title=منابع مالی}

تامین بودجه:
بودجه فاز اول برنامه (1969-1974) به طور کامل توسط دولت محلی جاکارتا تامین گردید. ( 6/15 میلیون دلار)
برای بودجه فاز دوم (76-1974) و فاز سوم (79-1976) دولت محلی جاکارتا یک وام از بانک جهانی می گیرد تا 50% بودجه برنامه بهسازی را تامین کند. بودجه های تامین شده برای این دو فاز 8/35 میلیون و 5/89 میلیون دلار بودند

{/tab}

{tab title=اقدامات }

- افزایش میزان ارتقای امکانات سکونتی: مهمترین تاثیر برنامه بهسازی کامپونگ موفقیت آن در ارتقای امکانات بخش وسیعی از مناطق مسکونی در مدت زمانی اندک و با منابع محدود می باشد.

2- دسترسی ها و زهکشی مناسب: فاضلاب و زهکشی در کامپونگ به دلیل بارندگیها و سیلابهای فراوان بسیار مهم می باشد. کاهش سیلابها از تاثیرات مثبت این برنامه می باشد.
3- بهداشت همگانی
4- تسهیلات شستشوی عمومی و سرویسهای بهداشتی
5- مراکز بهداشتی و آموزش درمانی
6- ارتقای کیفیت خانه سازی: برنامه هیچ معاونت مستقیمی برای این کار نداشته بلکه محرکی برای ساکنان در این کار شد. عکس های پیش و پس از اجرای برنامه در محلات نشان دهنده این مطلب است.

{/tab}

{tab title=نتایج}

بهسازی کامپونگ ها ساکنان را ترغیب به سرمایه گذاریهای بیشتر در تعمیر خانه ها و نگهداری از زیرساختها می کند. دورنمای افزایش ارزش بها
اشتغال زایی: اشتغال مستقیم در کارهای اجرایی برنامه بهسازی کامپونگ (پیمانکاران محلی) و همچنین کار بهسازی خانه ها
این برنامه موجب جابجایی ساکنان نگردید. شاید سطح پوششی گسترده و اقدامات سریع آن موجب این عدم جابجایی شده باشد.
بهسازی جاده ها و پیاده روها پویایی ساکنان را از نظر اجتماعی و اقتصادی افزایش داد.
این برنامه در شهرهای دیگر اندونزی نیز اجرا گردید.

نقاط قوت:
هیچ بودجه ای تحت عنوان مالیات از ساکنان کامپونگها دریافت نگردید و در عوض از آنها خواسته شد که همکاری بلاعوض داشته باشند.
به کار بردن استانداردهای کارکردی در طرح های بهسازی
مشاوره با مقامات محلی و مقامات زیرمحله ها و هماهنگی با آنها در طرح و اجرا
هماهنگی و مشارکت با ساکنان کامپونگها از طریق مقامات محله و زیرمحله
اولویت دادن به محلاتی که بدترین شرایط را دارند


نقاط ضعف:
داده های موجود نشان نمی دهد که برنامه تاثیر چشم گیری بر عواملی چون درآمد ساکنان، بهداشت و اشتغال زایی داشته باشد.
توزیع بودجه نشان می دهد که بیشتر به جاهایی اختصاص گردیده که برگشت پذیر باشد و یا برای جاده سازی و دسترسی ها و به نظر می رسد که کمتر به مردم فقیر درون کامپونگ ها اختصاص یافته باشد.
نظارت بر عملکرد سازمانهای جامعه محور ضعیف می باشد.
موفقیت توسعه اجتماعی به دلیل اختصاص کم بودجه برای آموزش مهارتهای شغلی وغیره

jakarta7
{/tab}
{tab title=آنچه می آموزیم }
برآوردکنندگان بانک جهانی اینگونه ارزیابی کردند که مردمان فقیر نمی توانند به طور فعال در یک طرح توسعه نقش داشته باشند مگر اینکه نخست نیازهای اساسی آنهابرطرف شده باشد .

بهسازی در یک منطقه نباید تاثیر منفی بر ساکنان مناطق همسایه بگذارد که این امر ممکن است که موجب جابجایی ساکنان گردد.
اختصاص تنها 12 درصد بودجه برای توسعه اقتصادی اجتماعی کافی نمی باشد. در صورت آموزشهای مهارتی و شغلی می توان امیدوار بود که توسعه کالبدی نیز پس از توسعه اقتصادی خود به خود توسط خود ساکنان شکل می گیرد و با گذشت زمان نیز پایدار می ماند.

{/tab}
{tab title=منابع}
سایت موسسه فن آوری ماساچوست
http://web.mit.edu/urbanupgrading/upgrading/case-examples/ce-IO-jak.html

سایت شبکه توسعه آقاخان
http://www.akdn.org/architecture/project.asp?id=1
http://ciptakarya.pu.go.id/habitat/DownLoad/opini/comprehensive_kip_as_model_of_comm_participation.pdf

{/tab}
{/tabs}